می ۲۰۱۶

تیله‌بازی کودکان، میسوری، ۱۹۴۰

Сhildren playing with marbles, Missouri, 1940s

پیکرک‌های جانوری که قدمتی دیرینه در فرهنگ و هنر ایران زمین دارند به لحاظ کاربردی همیشه در حوزه باستانشناسی محل منازعه بوده‌اند. عباراتی همچون: " پیکرک ... آیا واقعاً نمایانگر تفکرات آیینی آدمی در این عصر بودند؟ یا اینکه بازیچه‌هایی برای کودکان بیش نبودند؟ " و یا "... گاو در سیستان، مهم‌تر از آن بوده که پیکرک آن تنها اسباب بازی کودکانه‌ای باشد. " نشان از شک باستانشناسان در شناسایی برخی ازپیکرک ها به عنوان یک اسباب بازی و یا نمادی از یک مراسم آیینی دارد. در موزه رشت در بخش پیکرک‌های سفالی متن راهنمایی وجود دارد به شرح زیر:

یکی از شکل‌های بی‌همتای ادبیات نمایشی ایران که جنبه آیینی، ملی و دینی دارد، نمایش از روی پرده، برپایه روایت نقالان است. همه داستان‌هایی که پرده‌خوانان اجرا و روایت می‌کردند، برگرفته از ادبیات حماسی، ملی، دینی و عامیانه ایران بوده است. پس از دوران صفویع پرده‌خوانی بیشتر شکل مذهبی به خود گرفت.

سیداشرف‌الدین گیلانی نامدار به نسیم شمال، از شاعران دوران مشروطیت است که برای کودکان شعر سروده است. این شاعر با انتشار روزنامه نسیم شمال، به سبب دیدگاه انتقادی و طرح گرفتاری‌های مردم، در سراسر ایران پرآوازه شد.

ویژگی برجسته کار او سرودن شعر به زبان توده مردم است. شعر وفات یک دختر فقیر از شدت سرما بیانگر اندوه او از درد و رنج کودکان تهیدست است:

آخ عجب سرماست امشب ای ننه / ما که می‌میریم در هذاالسنه 
تو نگفتی می‌کنم امشب علو / تو نگفتی می‌خوریم امشب پلو 
نه پلو دیدیم امشب نه علو / آخ عجب سرماست امشب ای ننه / سخت افتادیم اندر منگنه