می ۲۰۱۶

فرهنگ کودکی در موزه‌های ایران: گنجینه اردکان 

این موزه در سال ۱۳۷۰ به همت علی سپهری اردکانی با نام موزه مردم شناسی اردکان افتتاح گردید. سپس توسعه یافت و بخش‌های فرهنگی، گیاه شناسی، جانور شناسی، باستان شناسی و هدایا به آن اضافه شد. اکنون نیز بخش اسناد و "موزه کودک" درحال آماده شدن است.
در این موزه چندشی مرتبط با حوزه کودکی نگهداری می‌شود که می‌توانید در موزه فرهنگ کودکی نیز از آنها بازدید کنید:

فرهنگ کودکی در موزه‌های جهان: موزه بریتانیا 

موزه بریتانیا در سال ۱۷۵۳ میلادی و با مجموعه اهدایی از هانس سلون طبیعی‌دان انگلیسی، شامل دستنوشته‌ها، کتاب‌های قدیمی و آثار باستانی گردآوری شده از برخی مستعمرات وقت بریتانیا رسماً تأسیس شد.

از جمله اشیای مرتبط با حوزهٔ کودکی در این موزه، ۲۰ شی کشف شده از ایران نیز هست که می‌توانید آن‌ها را در موزه فرهنگ کودکی هم ببینید. 

چند نمونه:

عروسک پاپیه ماشه

در سال‌های اولیه قرن نوزدهم در اروپا به ویژه در انگلستان آلمان و فرانسه عروسک‌های ساخته شدند بنام پاپیه ماشه. این نوع عروسک‌ها از ماده‌ای مرکب از کاغذهای خیس مچاله شده که با آرد و چسب مخلوط و سپس قالب گیری می‌شدند درست می‌شد.

لودویک گرینر امریکائی ساخت این عروسک‌ها را از سال ۱۸۴۰ تا ۱۸۷۴ شروع کرد و سپس پسران او تا سال ۱۸۸۳ دنباله روی کار وی شدند. بیشتر این نوع عروسک‌ها دارای موی سیاه دست و پاهای چوبی اندامی کوچک و چشمان نقاشی شده بودند که بعداً چشمان شیشه‌ای نیز استفاده شد.

بازپیچ

در لغتنامه دهخدا در زیر مدخل "بازپیچ" به مهره‌های اشاره شده است که به گهواره نوزادان می‌بستند:

بازپیچ. (اِ مرکب) بازنیچ. مهرهٔ چندی است که بر ریسمان بندند و از بالای گهوارهٔ اطفال آویزند تا ایشان بدان بازی کنند و آنرا بعربی دأداءة گویند.

(برهان) (ناظم الاطباء) (انجمن آرا) (آنندراج).

پی مهد اطفال جاهت سزد

که عقد ثریا شود بازپیچ. شهید (از سروری).

چند نمونه از این مهره‌ها که معمولاً به عنوان چشم‌زخم هم استفاده می‌شوند، را می‌توانید در موزه فرهنگ کودکی ببینید.

گهواره

بینگو

بینگو Bingo بازی فکر است که از سال‌های ۱۵۰۰ میلادی در ایتالیا آغاز شد. این بازی که شبیه بازی لوتو است در سال‌های ۱۷۰۰ میلادی به فرانسه، بریتانیا، و دیگر بخش‌های اروپا رفت. بازیکنان اعدادی را که به صورت رندومی توسط فردی خوانده می‌شد روی کارت‌های خود علامت می‌زدند. برنده نخستین کسی است که تمام اعداد روی کارت او علامت خورده باشد.

شیرمک

شیر مک سفالینه‌هایی با شکل جالب و غالباً ظریف هستند که بدنه‌های کروی و دسته‌هایی جداگانه با دسته و لوله توامان دارند. لوله‌ها که میان تهی‌اند تا ته ظرف ممتد و کشیده شده‌اند و ابتدای لوله مانند پستان در دهان کودک قرار می‌گرفته است.

این گونه سفال را تا زمان کشف آنها در قیطریه نمی‌شناختند و تنها آنها را کوزه‌های لوله دار اطلاق می‌کردند، باستان شناسان غربی نیز تشخیص و کاربرد آنها چیزی نگفته‌اند. در هر صورت جوامع باستان برای مصارف مختلف، آلات و ابزار لازم را تولید می‌کرده‌اند.

کانال تلگرام موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان