1. آرشیو ماهیانه
  2. دسامبر ۲۰۱۴

دسامبر ۲۰۱۴

کتابهای طلایی سری اول

عبدالرحیم جعفری، پایه گذار انتشارات امیرکبیر و کتاب های طلایی، است. او ۱۲ آبان ۱۲۹۸ در تهران زاده شد. عبدالرحیم جعفری در سال ۱۳۲۸ انتشارات امیرکبیر را پایه گذاشت. و در سال ۱۳۴۰ انتشار مجموعه ی کتابهای طلائی را آغاز کرد. کتابهای طلایی مجموعه ای از نامدارترین داستانها و قصه های جهان با بیش از ۸۰ عنوان کتاب کمبرگ در قطع رقعی بود که جلد و صفحه آرایی یکسانی داشتند. نزدیک به نیمی از کتابهای این مجموعه را محمدرضا جعفری، فرزند عبدالرحیم جعفری ترجمه کرده است. انتخاب، ترجمه و پیگیری همه امور فنی و حروف چینی و غلط گیری مطبعی و غیره را برای کتاب های طلایی، محمدرضا جعفری انجام میداد.

فضل الله مهتدی (صبحی)

فضل الله مهتدی شناخته شده به صبحی، نوه حاج ملا علی اکبر از روحانیان کاشان بود. او در مدرسه تربیت، مدرسه سادات و مدرسه آمریکایی ها آموزگار بود. صبحی در سال ۱۳۱۲ به خدمت وزارت فرهنگ درآمد و در هنرستان عالی موسیقی به کار آموزش زبان و ادبیات فارسی پرداخت. پس از آن در سال ۱۳۱۹ در رادیو تهران آغاز بکار کرد، اداره بخش موسیقی و گفتار کودکان رادیو، به هنرستان عالی موسیقی سپرده شد. دو روز پس از آغاز کار رادیو، در روز جمعه ششم اردیبهشت سال ۱۳۱۹، صبحی نخستین داستان خود برای کودکان را که افسانه خر ملاماندگار نام داشت، از رادیو برای کودکان نقل کرد.

آبخانه

یکی از اجزا برخی گهواره ها و ننو ها آبخانه است. در کتاب "واژه نامه گویش گیلکی" نوشته احمد مرعشی آمده است: آبخانه (Abxane) ظرف سفالینی است که به عنوان آبریزگاه و عوض لگن، در گهواره زیر نوزاد می گذارند- شاش دان نوزاد گهواره ای و در لغت نامه دهخدا نوشته شده: "... جایی معلوم برای قضای حاجت . مستراح . مبرز. مخرج .کنیف ...". تمامی گهواره ها و ننوها دارای آبخانه نیستند و تنها در برخی از مناطق که مادران به علت کار زیاد در طول روز مجبور بوده اند کودک را به مدت طولانی در گهواره یا ننو نگاه دارند، استفاده می شده است تا پای بچه در اثر تماس زیاد با ادرار نسوزد.

به یاد «مرتضی احمدی» از گویندگان داستان علیمردان خان

علیمردان خان پسر بی ادب و بی هنر عباسقلیخان نویسنده متن، سراینده اشعار و کارگردان: علیرضا اکبریان داشت عباس قلی خان پسری پسر بی ادب و بی هنری اسم او بود علی مردان خان کُلفت خانه زِ دَستش به اَمان پشت کالسکه یِ مردم می جَست دل کالسکه نشین را می خَست هر سَحرگه دم در بر لب جو بود چون کرم به گِل رفته فرو بسکه بود آن پسره خیره و بد همه از او بَدشان می آمد هر چه می گفت لَله لَج می کرد دَهَنَش را به لَله کَج می کرد شاعر این شعر «ایرج میرزا» است. نویسنده، داستان خود را با این شعر آغاز می کند. ...

متلها و ترانه - متل ها در فرهنگ شفاهی

متل، افسانه ی کوتاهی است که روایتی را به شکل آهنگین یا ساده، بیان میکند و مخاطب آن کودکان هستند. در ساخت متل، ادبیات و بازی درهم آمیخته و روایتی دلنشین به وجود آوردهاند. آمیختگی ادبیات با بازی در متل و همچنین ساختار کوتاه و آهنگین آن، نشانه ی آن است که متل ها برای گروه سنی خردسالان بوده است. دویدم و دویدم، یکی از بنامترین متلهای فارسی است که در هر گوشه از ایران، روایت ویژهای از آن وجود دارد. کک به تنور، خاله سوسکه، خره خراطی میکرد، از دیگر متلهای شناخته شده اند. خره خراطی میکرد!

سوت سوتک

از ابتدایی ترین اشکال آلات موسیقی، سوت سوتک ها هستند که انسان برای تولید صدا ساخته است. نمونه های از جنس استخوان که ابتدای آن (دهانه سوت سوتک) از مقطع بریده شده است و در درون آن خالی است در موزه ایران باستان موجود است که در انتهای آن سوراخ کوچکی برای گردش هوا و تولید صدا تعبیه شده است. بر روی بدنه این سوت اشکالی با رنگ قهوه ایی کشیده شده که به نظر صورت انتزاعی انسان است. نمونه دیگر موجود یک قطعه پیکرک جانور سان است که احتمالا اسب باشد در محوطه تاریخی بقعه صفی الدین اسحاق اردبیلی به دست آمده.

شهر قصه

آره، از مردم شهر حرف می زدیم. بچه های خوب که شما باشین توی شهر قصه هم مثل هر جای دیگه هرکسی یه کاری داشت خره خراطی می کرد خر: قلیونای خوب داریم گلدونای خوشگل مرغوب داریم آقایون بفرمائین خانوما بفرمائین گوینده: بعد نزدیک غروب دست از کار می کشید رو سرش کلاه مخملی می ذاشت کتشو یک وری می نداخت رو شونه ش سیبیلش رو تاب می داد، گشادگشاد راه می رفت، سرچارسوق می نشست غزل می خوند، چارسوقو قرق می کرد. شتره نمد مالی میکرد. شتر: نمدای خوب داریم جنس های مرغوب داریم کپنک، کلاه نمدی واسه بچه چوپونا که روکوه های بلند نی می زنن، آقایون بفرمائین کلاه نمدی آخ اونم چه نمدی!

کانال تلگرام موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان