یکی از منتقدان سامانه آموزش ایران در روزگار قاجار، میرزا تقی خان کاشانی بود. او در آموزشگاهی نظامی زیرنظر آموزگاران فرانسوی آموزش دید و با سفر به اروپا و بررسی اندیشه های نو توانست از علوم جدید آگاهی های بسیار بهدست آورد و با سامانه آموزشی دولت های پیشرفته و روش رفتار با کودکان در آن کشورها آشنا شود. او به انگیزه بهبود وضعیت مکتب خانه های روزگار خویش، رسالهای با عنوان تربیه: در قواعد تعلیم و تربیت اطفال درباره آموزش و پرورش کودکان منتشر کرد.
موزه مردم شناسی اوز در فروردین ۱۳۹۱ افتتاح شد. این موزه شامل افزاره ای اهدا شده توسط مردم و علاقه مندان در قالب اشیای سفالی، ابزارآلات سنتی كشاورزی و آثاری از هنر خوس بافی، پوشاک، ... است. حمام تاریخی سوداگر از جمله بناهای مهم تاریخی شهرستان اوز است كه در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این فضا توسط خانواده حاج رئیس محمد سعید سوداگر به موزه مردم شناسی اهدا شده است. در زیر تصویر اشیای مرتبط با زندگی کودکان که در این موزه به نمایش درآمده است را میبینید.
این کتاب در برگیرنده ی ۲۶سال تجربه ی بنیانگذاران مجتمع آموزشی مهران، معصومه سهراب و یحیی مافی به قلم خودشان است.این مجتمع آموزشی یکی از مراکز انتقال مفهوم و کارکردهای آموزش و پرورش مدرن در ایران بوده است. خواندن این اثر میتواند راهگشای کسانی باشد که خواهان گشایش در روند فروبستهی آموزش و پرورش ایران هستند.
این روزشمار دربرگیرنده نزدیک به صد قطعه عکس است که از آلبوم های قدیمی گردآوری شده است و برای نخستین بار همراه با خاطره های کودکی افراد منتشر می شود. این یادها و عکس ها به عنوان یکی از مهم ترین سندهای تاریخی مطالعات کودکی ایران، بازتابی روشن از جایگاه کودکی و شرایط ویژه زندگی کودکان از دوره قاجار تا نخستین دهه های سال ۱۳۰۰ در جامعه گذشته ایران است.
در آستانه نخستین سالگرد درگذشت یحیی مافی (۹ بهمن) کتاب تجربه های مدرسه داری که در برگیرنده ی ۲۶ سال تجربه ی بنیانگذاران مجتمع آموزشی مهران، معصومه سهراب و یحیی مافی به قلم خودشان است از سوی موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان بازچاپ شد.
عبدالرحیم طالبوف در سال ۱۲۱۳ ش. در تبریز به دنیا آمد. او نوگرا، آزادی خواه و دانش پژوه بود. هدف اساسی او در نوشته هایش، بیداری ایرانیان و آشنا ساختن آنان با دنیای نو بود. طالبوف از آزادی خواهان انقلاب مشروطیت و از هواداران سامانه نو آموزشی بود که دیدگاههای خود را در زمینه آموزش و پرورش در کتاب احمد یا سفینه طالبی مطرح کرده است. کتاب احمد نخستین کتاب غیرداستانی برای کودکان است. نویسنده در این کتاب در قالب داستانی بلند به بسیاری از پرسشهای علمی و اجتماعی کودکان و نوجوانان به زبان ساده پاسخ میگوید.
یکی از اجزا برخی گهواره ها و ننو ها وربند است. وربند پارچه ای است که مادران آن را با بند های بلند و ۳- ۴ بندلیک می دوختند و به کمک آن کودک را به گهواره یا ننو بسته می شد. هر گهواره دارای ۲ وربند است که برای بستن بدن کودک در گهواره استفاده می شود. وربندها از حرکت دست و پای کودک و خارج شدن او از گهواره جلوگیری می کند. از میان بندلیک های ۲ وربند، قطعه چوب عبور می کند که دو سر چوب در یک طرف گهواره قرار می گیرد و بندهای های طرف دیگر وربندها از زیر گهواره به طرف بندلیک ها رفته به چوبی که بندلیک ها از آن عبور داده شده اند محکم می شودند. در لغت نامه دهخدا آمده است: ...
مهره ها مجموعه ای گلین به رنگ آبی هستند که برای زیبایی و دفع چشم زخم بکار می رود. مهره های آبی را در گذشته همان گونه که در لغتنامه دهخدا در زیر مدخل "مهره" نیز اشاره شده است، برای دفع چشم زخم و بیماری ها به لباس، قنداق نوزاد، گهواره، ننو و موی کودکان به ویژه نوزادان می آویختند و شکل های گوناگون داشته از معمول ترین این مهرها: مهره ۲ چشم، ۵ سوراخ و ۷ سوراخ است. مهره . [م ُ رَ / رِ ] (اِ) هرچیز گرد. مطلق گلوله و گرد. هرچیز مدور. هرچیز کروی شکل مهره که بر بازو بندند دفع چشم زخم را : همی جانش ازرفتن من بخست یکی مهره بر بازوی من ببست .فردوسی .
فرهنگ کودکی در موزه های ایران موزه های روستایی، زیرمجموعه ی موزه های فضای باز است که جلوه تمدن و فرهنگ روستایی را در محیط طبیعی باز می نمایانند. موزه های روستایی با انتقال آثار و بناها با مقیاس واقعی و قرارگیری در بستری مشابه وضعیت اولیه، شکل میگیرند. موزه ی میراث روستایی گیلان در زمینی به مساحت حدود ٢٦٣ هکتار، در پارک جنگلی سراوان، در دست اجراست. فکر تأسیس این موزه برای نخستین بار پس از زمین لرزۀ خرداد ١٣٦٩ گیلان- زنجان، که روند تخریب بناهای سنتی را شدت بخشید، توسط دکتر محمود طالقانی شکل گرفت.
روزشمار کودکی۱۳۹۴ موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان به زودی با نام روزشمار کودکی: یادها و خاطره ها روانه بازار خواهد شد.
